Diyetisyen anamnez formu: ilk görüşmede sorulacaklar

Diyetisyen danışan anamnez formu, ilk görüşmede danışanın sağlık öyküsünü, beslenme alışkanlıklarını, yaşam koşullarını ve ölçümlerini aynı sırayla toplamanızı sağlayan yapılandırılmış bir kayıttır. İyi bir form on bir başlığı kapsar: kimlik, hedef, tıbbi öykü, aile öyküsü, tahliller, beslenme, alerjiler, aktivite, uyku ve stres, yaşam koşulları ve antropometri.

Anamnez nedir, diyetisyen danışan anamnez formu ne işe yarar?

Anamnez, danışanın kendi anlatımına ve getirdiği belgelere dayanarak toplanan öyküdür. Diyetisyen için üç işi vardır. Birincisi, planın dayanağını oluşturur: enerji gereksinimi, öğün düzeni ve besin seçimi bu bilgilere göre belirlenir. İkincisi, riski görünür kılar: tanı konmuş bir hastalık, besin ile etkileşebilecek bir ilaç ya da yeme bozukluğunu düşündüren bir işaret, plan yazılmadan önce fark edilmelidir. Üçüncüsü, başlangıç noktasıdır: sekiz hafta sonra neyin değiştiğini görmek için ilk günün kaydına bakarsınız.

Form kullanmanın asıl yararı tutarlılıktır. Yoğun bir günde akılda tutulan başlıklar atlanabilir; formdaki başlıklar atlanmaz. Bu bilgilerin plana nasıl çevrildiğini diyet listesi nasıl hazırlanır rehberimizde adım adım anlattık; bu yazı o sürecin ilk adımına, yani doğru soruları sormaya odaklanır.

İlk görüşmenin akışı

İlk görüşme bir sorgu değil, tanışmadır. Aşağıdaki sıra hem danışanın rahatlamasına hem de formun eksiksiz dolmasına yardım eder:

1. Çerçeveyi çizin. Görüşmenin ne kadar süreceğini, hangi konuları konuşacağınızı ve bilgilerin nasıl saklanacağını kısaca anlatın. Danışanı veri işleme konusunda aydınlatmak da bu aşamaya girer.
2. Danışanın sözüyle başlayın. "Sizi buraya getiren ne oldu?" gibi açık bir soru, formun hiçbir alanının vermeyeceği bağlamı verir.
3. Olgusal bölümleri tamamlayın. Hastalıklar, ilaçlar, alerjiler ve öğün saatleri gibi bilgiler önceden doldurulduysa birlikte gözden geçirin, boşlukları kapatın.
4. Beslenme öyküsünü alın. Önceki günün besin tüketimini ve genel alışkanlıkları sorun.
5. Ölçümleri yapın. Ölçümü konuşmanın sonuna bırakmak, danışanın tartı kaygısıyla görüşmeye başlamasını önler.
6. Özetleyin ve hedefi birlikte koyun. Duyduklarınızı kısaca danışana geri söyleyin, yanlış anlaşılanı düzeltin, ilk hedefi ve bir sonraki adımı netleştirin.

Diyetisyen danışan anamnez formunda hangi bölümler olmalı?

Aşağıdaki on bir bölüm, bireysel danışmanlıkta sık karşılaşılan durumların çoğunu kapsar. Kendi çalışma alanınıza göre başlık ekleyebilir ya da ayrıntıyı azaltabilirsiniz; ilke, plan için gerekmeyen bilgiyi toplamamaktır.

1. Kimlik ve iletişim

• Ad soyad, doğum tarihi, cinsiyet
• Telefon ve e-posta, tercih ettiği iletişim yolu
• Meslek ve çalışma biçimi (masa başı, ayakta, vardiyalı)
• Görüşmenin yüz yüze mi online mı yapılacağı

2. Başvuru nedeni ve hedef

• Danışanın kendi cümlesiyle başvuru nedeni
• Bu kararı neden şimdi verdiği
• Beklentisi ve bunu hangi sürede umduğu
• Önceki diyet deneyimleri: ne işe yaradı, ne bırakıldı, neden

Danışanın "beş kilo vermek istiyorum" cümlesini olduğu gibi yazın; ölçülebilir, davranışa dayalı hedefi görüşmenin sonunda birlikte kurarsınız.

3. Tıbbi öykü ve ilaçlar

• Hekim tarafından tanı konmuş hastalıklar ve tanı tarihi
• Kullanılan ilaçlar, dozları ve kullanım saatleri
• Vitamin, mineral ve bitkisel destekler
• Geçirilmiş ameliyatlar
• Gebelik, emzirme ya da gebelik planı
• Sindirimle ilgili yakınmalar: şişkinlik, kabızlık, ishal, reflü

Serbest çalışan diyetisyenler için önemli bir mevzuat noktası var. Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete, 29 Mart 2025) diyetisyeni sağlık meslek mensupları arasında sayar. Yönetmeliğin 16. maddesinin 2. fıkrasına göre, hekim tarafından tanısı konulmuş hasta bireylere sağlık meslek hizmet biriminde hizmet verilebilmesi için hastanın, hekiminin düzenlediği tedavi planı veya reçetesiyle başvurması gerekir. Aynı fıkra, her uygulama için bilgilendirilmiş rıza formu doldurularak bireyin yazılı rızasının alınmasını da sayar. Formda bu nedenle "Tanı varsa hekimin tedavi planı ya da reçetesi" diye ayrı bir satır bulunması işinizi kolaylaştırır.

4. Aile öyküsü

• Birinci derece yakınlarda diyabet, kalp-damar hastalığı, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol
• Ailede obezite öyküsü
• Ailede çölyak hastalığı ya da besin alerjisi

Aile öyküsü tanı koymak için değil, danışanın hekimiyle konuşması gereken konuları fark etmek ve plandaki öncelikleri belirlemek için sorulur.

5. Tahlil belgeleri

• Danışanın getirdiği mevcut tahlil sonuçları
• Tahlilin tarihi ve hangi hekimin istediği
• Belgenin dosyaya eklenip eklenmediği

Aynı Yönetmeliğin 21. maddesinin 8. fıkrası, birime başvuran bireylerden tetkik ve tahlil yaptırmasının istenemeyeceğini açıkça söyler. Bu yüzden formda "istenen tahliller" değil, "danışanın getirdiği mevcut tahlil belgeleri" bölümü olur. Danışan hekiminin istediği güncel sonuçları getirdiyse tarihini ve içeriğini not eder, belgeyi dosyaya eklersiniz. Yeni bir tahlil gerekli görünüyorsa danışana bunu kendi hekimiyle görüşmesini önerirsiniz. Aynı maddenin 7. fıkrası, birimde yapılamayan tıbbi işlemler için başvuranların sağlık kuruluşlarına yönlendirilmesini ve bu amaçla anlaşma yapılmasını da yasaklar; belirli bir laboratuvar ya da hastane önermekten kaçının. Bu bölüm hukuki görüş değildir; kendi durumunuzda güncel mevzuatı esas alın.

6. Beslenme alışkanlıkları ve 24 saatlik geri çağırma

• Öğün sayısı ve saatleri, atlanan öğünler
• Dışarıda ya da sipariş ile yeme sıklığı
• Su, çay, kahve, şekerli ve alkollü içecekler
• Atıştırma alışkanlıkları ve gece yeme
• Yemeği kimin pişirdiği, pişirme yöntemleri
• Önceki günün besin tüketimi (24 saatlik geri çağırma)

24 saatlik geri çağırma, danışanın önceki gün yiyip içtiklerini sırayla anlattığı yapılandırılmış bir görüşmedir. ABD Ulusal Kanser Enstitüsü'nün beslenme değerlendirme kılavuzu bu yöntemi, ayrıntı için takip soruları sorulan ve miktarların porsiyon modelleri ya da resimlerle desteklendiği bir görüşme olarak tanımlar. Aynı kaynak, eksiksiz bir kayıt için birkaç aşamalı (multiple-pass) yaklaşımların kullanıldığını ve tek bir günün kişinin olağan tüketimini yansıtmadığını da belirtir.

Uygulamada şöyle ilerleyebilirsiniz: önce danışan aklına gelenleri sabahtan akşama sıralar; sonra sık unutulan kalemleri ayrıca sorarsınız (içecekler, çaya atılan şeker, ekmek, salata yağı, atıştırmalıklar); ardından her kalemin pişirme yöntemini ve miktarını kaşık, kase, dilim gibi ev ölçüleriyle netleştirirsiniz; en sonda listeyi birlikte gözden geçirirsiniz. "Dün sıradan bir gün müydü?" sorusunu da ekleyin; bayram, davet ya da hastalık günü ise bunu not edin.

7. Besin alerjisi, intoleransı ve tercihler

• Hekim tarafından tanı konmuş besin alerjileri ve intoleranslar
• Danışanın kendi gözlemine dayanan yakınmalar (tanısız olduğu ayrıca not edilir)
• Sevmediği ya da yemediği besinler
• Vejetaryen, vegan gibi tercihler; dini ve kültürel kurallar

Tanı konmuş bir alerji ile danışanın "dokunuyor" dediği bir besini ayrı satırlarda tutun. İlki planda kesin kısıttır; ikincisi gözlem ve gerekirse hekime yönlendirme gerektirir.

8. Fiziksel aktivite

• Egzersizin türü, sıklığı ve süresi
• Günlük hareket: yürüme, merdiven, iş yerinde ayakta geçen süre
• Egzersiz saatinin öğünlere göre konumu
• Hareketi kısıtlayan bir durum olup olmadığı

9. Uyku ve stres

• Yatış ve kalkış saatleri, uykunun bölünüp bölünmediği
• Vardiyalı ya da gece çalışma
• Danışanın kendi ifadesiyle stres düzeyi ve stresin yeme davranışına etkisi

10. Yaşam koşulları

• Kimlerle yaşadığı, evde yemeği kimin hazırladığı
• Mutfak olanakları, yemek hazırlamaya ayırabildiği zaman
• İş yerinde yemekhane, sefer tası ya da dışarıdan yeme imkânı
• Alışverişi kimin ve ne sıklıkla yaptığı

Bu bölüm çoğu zaman en çok atlanan bölümdür, ama planın uygulanabilirliğini en çok o belirler. Akşam yemeğini kayınvalidesinin pişirdiği bir danışana yazılan tarifli bir akşam menüsü kâğıtta kalır.

11. Antropometri

• Boy ve vücut ağırlığı
• Bel ve kalça çevresi
• Varsa vücut bileşimi ölçümü
• Ölçüm koşulları: saat, giysi, son öğünden sonra geçen süre

Ölçümleri her seferinde aynı koşulda ve aynı yöntemle alın; aksi hâlde sonraki görüşmelerdeki değişimi doğru yorumlayamazsınız. Bazı danışanlarda tartı sonucunu nasıl paylaşacağınızı önceden düşünmek gerekebilir; bu konuya hassas konular bölümünde değiniyoruz.

On bir bölümü danışan dosyasında tek yerde tutmanın nasıl göründüğünü kendi örnek danışanlarınızla görmek isterseniz Demo hesabı isteyin.

Açık uçlu soru teknikleri

Formun alanları neyi soracağınızı söyler; nasıl soracağınızı söylemez. Kapalı sorular ("Kahvaltı yapıyor musunuz?") evet ya da hayır yanıtı getirir. Açık uçlu sorular ("Sabahlarınız nasıl geçiyor?") danışanın kendi düzenini anlatmasına alan açar ve çoğu zaman formda yer almayan bilgiyi de getirir.

• "Neden" yerine "ne" ve "nasıl" ile sorun. "Neden akşamları çok yiyorsunuz?" suçlayıcı duyulabilir; "Akşamları eve geldiğinizde neler oluyor?" aynı bilgiyi daha rahat getirir.
• Somutlaştırın. "Genelde sağlıklı besleniyorum" yanıtının ardından "Dün öğlen ne yediniz?" diye sorun. Genel değerlendirmeler yerine tek bir günün ayrıntısı daha güvenilir bilgi verir.
• Yansıtın. Danışanın söylediğini kendi kelimeleriyle geri söyleyin: "Yani iş çıkışı yorgun olduğunuzda hazır yemeğe yöneliyorsunuz." Bu, yanlış anlamayı düzeltme fırsatı verir.
• Yargısız dil kullanın. "Kötü", "yasak", "hile" gibi kelimeler danışanın bazı şeyleri söylememesine yol açabilir. Besinleri ve davranışları nötr kelimelerle adlandırın.
• Sessizliğe izin verin. Bir sorudan sonra birkaç saniye beklemek, danışanın ilk yanıtına eklemek istediğini söylemesine fırsat verir.
• Kapalı soruyu doğrulamak için saklayın. Açık soruyla genel resmi aldıktan sonra kapalı soruyla ayrıntıyı netleştirin: "Bu ilacı sabah aç karnına mı alıyorsunuz?"

Hassas konular: yeme bozukluğu işaretleri ve yönlendirme

Anamnez sırasında bazı yanıtlar, standart bir beslenme planından önce başka bir adım gerektirebilir. Aşağıdaki işaretler tanı değildir, ama dikkat ister:

• Kilo kontrolü için kusma, müshil ya da idrar söktürücü kullanımı
• Kısa sürede belirgin kilo kaybı ya da kilo dalgalanması
• Kontrolü kaybederek kısa sürede çok miktarda yeme dönemleri
• Çok katı besin kuralları, yemek sonrası belirgin suçluluk
• Telafi amaçlı aşırı egzersiz
• Kilo ve beden şekliyle ilgili yoğun kaygının günlük yaşamı yönetmesi

Kısa tarama araçları bu işaretleri fark etmeye yardım edebilir. Örneğin İngilizce geliştirilmiş beş soruluk SCOFF anketi, yazarlarının ifadesiyle tanı koymak için değil, olası bir durumdan şüphelenmek için tasarlanmıştır. Tanı koymak diyetisyenin işi değildir. Bu işaretlerden biri varsa kilo verme planı başlatmadan önce danışanın hekimine ve bir ruh sağlığı uzmanına başvurmasını önerin, görüşmeyi ve önerinizi dosyaya not edin. Danışanı korkutmadan, gözleminizi yargısız bir dille paylaşın.

Hekimle birlikte çalışmayı gerektiren başka durumlar da vardır: gebelik ve emzirme, çocuk ve ergenlik dönemi, ilacı öğün düzenini etkileyen hastalıklar (örneğin diyabet) ve ilaç ile besin arasında etkileşimden şüphelendiğiniz durumlar. Bu danışanlarda plan, hekimin tedavi planıyla uyumlu kurulmalıdır.

Anamnezden diyetisyen danışan takip formuna

Anamnez bir kez ayrıntılı olarak alınır; sonraki görüşmelerde aynı başlıkları sıfırdan sormazsınız. Bunun yerine her kontrolde aynı alanlarla doldurulan daha kısa bir diyetisyen danışan takip formu kullanılır: tarih, kilo ve çevre ölçümleri, plana uyum, zorlanılan öğünler, uyku ve aktivitedeki değişiklik, yapılan plan değişikliği ve bir sonraki hedef. Anamnezdeki bir bilgi değiştiğinde (yeni bir ilaç, yeni bir tanı, iş değişikliği) anamnezi de güncelleyin ve değişikliğin tarihini not edin. Takip düzeninin bütününü danışan takibi nasıl yapılır yazımızda ele aldık.

Kayıt ve gizlilik

Anamnez formu, danışanla ilgili en hassas bilgileri bir araya getirir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 6. maddesi sağlık verisini özel nitelikli kişisel veri sayar; bu veriler ancak Kanun'da sayılan şartlardan biri, örneğin danışanın açık rızası varsa işlenebilir ve Kurul'un belirlediği yeterli önlemlerin alınması ayrıca şarttır. Kanun'un 4. maddesi verinin işlendiği amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olmasını ister; formdaki her sorunun plana bir katkısı olmalıdır. 10. madde ise veriyi toplarken danışanı hangi amaçla ve hangi hukuki sebeple işlediğiniz konusunda aydınlatmanızı gerektirir.

Pratikte şunlara dikkat edin: kâğıt formları kilitli bir dolapta, dijital dosyaları erişimi sınırlı ve şifreli bir ortamda saklayın; danışan bilgilerini kişisel sohbet uygulamalarında taşımayın; tahlil belgelerinin fotoğrafını telefon galerisinde bırakmayın. Kurul'un önlemlerini ve sohbet uygulaması ile tablo düzeninin sınırlarını danışan takibi nasıl yapılır yazımızın KVKK bölümünde daha ayrıntılı anlattık. Bu yazı hukuki görüş değildir; kendi düzeninizi gerekirse bir hukukçuyla değerlendirin.

Kalyn'de anamnez formu nasıl işler?

Kalyn'de anamnez formu, danışan dosyasının bir parçasıdır. Form tıbbi öykü (hastalıklar ve tanılar, kullanılan ilaçlar, geçirilen ameliyatlar), beslenme öyküsü (öğün düzeni, günlük su, uyku, fiziksel aktivite), alerjen ve intoleranslar, sevmediği ya da yemediği besinler, diyet tercihi, hedefler ve notlar bölümlerinden oluşur. Gluten, laktoz, fındık ve yer fıstığı, yumurta, soya, deniz ürünleri ve susam listeden seçilir; listede olmayan alerji ve tercihler ayrıca yazılır. Sevmediği besinler besin listesinden aranarak eklenebilir.

Danışanınız formu kendi uygulamasından doldurabilir; siz panelde danışanın dosyasında görürsünüz. Değişiklik içeren her kayıt yeni bir sürüm olarak saklanır; sürüm geçmişinde kimin ne zaman güncellediği görünür. Notlar alanını danışan da görür; bunu akılda tutarak yazın. Plan yazarken eklediğiniz bir besin, formdaki alerjen ya da sevmediği besinle eşleşiyorsa uyarı çıkar; bu uyarı besin adından yapılan bir tahmindir ve içeriği yine sizin kontrol etmeniz gerekir.

Aile öyküsü, önceki günün besin tüketimi, stres ve yaşam koşulları için ayrı alan yoktur; bunları görüşme notlarınıza ya da formun notlar bölümüne yazabilirsiniz. Antropometrik ölçümler, ilerleme fotoğrafları ve tahlil belgeleri danışanın dosyasında, ölçümlerdeki değişim grafikte görünür. Sağlık verisi açık rızasını ve sizinle paylaşım onayını danışan uygulamada verir. Danışanlarınız ücretsiz kullanır. Panelin diğer bölümleri için özellikler sayfasına, program seçerken bakılacak ölçütler için diyetisyen programı nasıl seçilir yazımıza bakabilirsiniz.

Kalyn ile anamnezi tek dosyada toplamak

İlk görüşmede topladığınız bilginin plan, ölçüm ve takip kayıtlarıyla aynı dosyada durmasını istiyorsanız Kalyn'i kendi örnek danışanlarınızla görebilirsiniz. Size özel bir demo hesabı açarız: Demo hesabı isteyin. Paketler etkin danışan sayısına göre ayrılır; ayrıntılar için Paketleri inceleyin. Anamnez formu, ölçümler ya da açık rıza akışıyla ilgili sorularınız için Bize yazın.